Kalendarz prawnika: Brak wydarzeń na dziś

SONDA

Czy udzielasz porad prawnych pro bono?

Kolejna nowelizacja Kodeksu karnego uchwalona przez Sejm

Nowelizacja Kodeksu karnego rozszerza zakres przestępstwa nielegalnej adopcji. Zmiany w prawie karnym przyjął Sejm na posiedzeniu, które odbyło się 16 października. Teraz poprawkami zajmie się Senat.

Kolejna nowelizacja Kodeksu karnego uchwalona przez Sejm

Definicja adopcji

 

Pierwszym zagadnieniem, które wymagało rozważenia, było uporządkowanie kwestii terminologicznych. Należy zwrócić uwagę, że Kodeks karny (dalej „k.k.”) posługuje się już w aktualnie obowiązującym art. 211a terminem „adopcja”. Termin ten nie został zdefiniowany w ustawodawstwie, nie posługuje się nim również Kodeks rodzinny i opiekuńczy . Używany jest on natomiast w języku prawniczym, głównie na gruncie prawa rodzinnego, jako synonim pojęcia „przysposobienie” (por. np. R. Zegadło, Komentarz do art.124 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, Lex/el. 2014; J. Wierciński, Komentarz do art.131 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, Lex/el. 2014; uchwała SN z dnia 17 marca 1969 r., III CZP 126/68, OSNC 1969, z. 12, poz. 209; postanowienie SN z dnia 5 lipca 2006 r., IV CSK 127/06,Lex nr 232819). Takie ujęcie uznano jednak za zbyt wąskie na potrzeby prawa karnego i penalizacji zachowań określonych w art. 211a k.k. Istotą bezprawnego działania jest bowiem chęć nabycia władzy rodzicielskiej nad dzieckiem i z punktu widzenia tego zamiaru sprawcy bez znaczenia jest to, jaką instytucję prawnorodzinną chce on do tego wykorzystać. Planowany skutek prawny może być osiągnięty zarówno przez przeprowadzenie postępowania o przysposobienie, jak i np. fikcyjne uznanie dziecka przez osobę podającą się za biologicznego rodzica.  Proponuje się zatem wprowadzenie w art. 115 k.k. definicji legalnej terminu „adopcja”. I tak też  zdecydowano się na dodanie w art. 115 k.k. § 22a definiującego adopcję jako nabycie władzy rodzicielskiej nad dzieckiem przez inną osobę niż ta, od której dziecko pochodzi. Terminologią tą posługuje się również k.r. i o. (por. np. art. 73 § 1 k.r. i o.). W świetle projektowanego unormowania „adopcja” obejmuje wszelkie sytuacje, gdy skutkiem czynności jest nabycie władzy rodzicielskiej nad dzieckiem, niezależnie od zastosowanych instrumentów prawnych w tym celu (np. uznanie dziecka, uzyskanie orzeczenia sądu o przysposobieniu).

 

Przestępstwo nielegalnej adopcji

 

Nowelizacja penalizuje zarówno oddanie dziecka do adopcji przez osobę, której przysługuje nad nim władza rodzicielska (projektowany art. 211a § 2 k.k.), jak i przyjęcie dziecka do adopcji przez osobę, od której to dziecko nie pochodzi, niebędącej jego biologicznym rodzicem (projektowany art. 211a § 2 k.k.). Przestępstwo z art. 211a § 2 k.k. miałoby przy tym charakter indywidualny (mogłoby być popełnione jedynie przez osobę, której przysługuje władza rodzicielska nad dzieckiem), w przeciwieństwie do przestępstwa określonego w art. 211a § 3 k.k., będącego przestępstwem powszechnym.

 

 

 

Chwila popełnienia przestępstwa nielegalnej adopcji

 

Wedle założenia projektodawcy przestępstwo to miałoby zostać popełnione już w chwili wyrażenia zgody na adopcję dziecka w warunkach określonych w proponowanym art. 211a § 2 k.k., tj. w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej, zatajając ten fakt przed sądem orzekającym w postępowaniu o przysposobienie albo z pominięciem postępowania o przysposobienie. Dla bytu przestępstwa nie miałoby zatem znaczenia to, czy adopcji dokonano, czy chociażby usiłowano dokonać. Miarodajna byłaby jedynie okoliczność, że wyrażając zgodę na adopcję dziecka, osoba oddająca albo przyjmująca obejmowałaby swą świadomością (przestępstwo umyślne) to, iż do adopcji dziecka miałoby dojść w związku z wręczeniem lub przyjęciem korzyści majątkowej lub osobistej i zatajeniu tego faktu przed sądem orzekającym w postępowaniu o przysposobienie albo z pominięciem postępowania o przysposobienie. Fakt późniejszego dokonania adopcji w tych warunkach stanowiłby rzecz jasna istotny dowód dla potwierdzenia powziętego uprzednio przestępnego zamiaru sprawcy.

 

Strona podmiotowa przestępstwa nielegalnej adopcji

 

Warto również wskazać, że takie ujęcie znamion typu czynu zabronionego, z położeniem nacisku na chwilę wyrażenia zgody na adopcję, pozwoli na objęcie penalizacją np. rodziców, którzy w tym celu wyrażają zgodę na przysposobienie swego dziecka w przyszłości bez wskazania osoby przysposabiającego (art. 1191 § 1 k.r.i o.) czy tzw. matki-surogatki. Z punktu widzenia wyczerpania znamion tego typu czynu zabronionego nie jest również istotne to, czy strony doszły do porozumienia (zgodne oświadczenia woli) co do dokonania adopcji dziecka, lecz jedynie to, czy zgoda o takiej treści została przez sprawcę uzewnętrzniona.

 

Pomocnictwo osób trzecich

 

Zachowania osób trzecich, ułatwiające popełnienie przestępstwa przez osobę oddającą lub przyjmującą dziecko do adopcji, powinny być oceniane przez pryzmat pomocnictwa do popełnienia tego przestępstwa (art. 18 § 3 k.k.), jeżeli nie przybrałyby one kwalifikowanej postaci organizowania adopcji wbrew przepisom ustawy (obecny art. 211a k.k., zaś według projektu § 1 tego artykułu).

 

Kara pozbawienia wolności

 

Proponuje się przyjęcie ustawowego zagrożenia dla czynów zabronionych określonych w projektowanym art. 211a § 2 i 3 k.k. w postaci kary pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
 


® 2011 - 2019 SerwisPrawa.pl sp. z o.o. Korzystanie z portalu oznacza akceptację regulaminu.